
اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی)
نویسنده: دکتر احمد الریسونی
مترجم: دلیر عباسی
ناشر: احسان
دستهبندی: فکر و اندیشه
عنوان اصلی: الفکر المقاصدی: قواعده و فوائده
شابک: 9786223264689
102 صفحه
کتاب «اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی)» نوشته دکتر احمد الریسونی، درآمدی فشرده و روشمند به مقاصد شریعت و نقش آن در فهم درست احکام اسلامی است. نویسنده توضیح میدهد که اندیشه مقاصدی چگونه میان نصوص، غایات، مصالح و پیامدهای اعمال پیوند برقرار میکند و چرا فهم شریعت بدون توجه به مقاصد کلی و جزئی آن، ممکن است به برداشتهای پراکنده یا تصمیمهای نادرست بینجامد. کتاب بر قواعدی مانند تعلیل احکام، ضرورت استناد در شناخت مقاصد، سنجش مراتب مصالح و مفاسد و توجه به مآلات تأکید دارد. این اثر برای طلاب، دانشجویان علوم اسلامی، پژوهشگران فقه و اصول و خوانندگانی مناسب است که میخواهند با زبانی روشنتر با روش تحلیل مقاصدی و کاربرد آن در مسائل علمی و عملی آشنا شوند.
۴۷۰٬۰۰۰ تومان · موجود
کتاب اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی) نوشته دکتر احمد الریسونی، تلاشی فشرده برای توضیح یکی از مهمترین رویکردهای معاصر در فهم شریعت است: نگاهی که در کنار توجه به نص و حکم، غایت، حکمت، مصلحت و پیامد آن را نیز میبیند. مقصود از این رویکرد، کنارگذاشتن جزئیات احکام یا جایگزینکردن سلیقه شخصی بهجای دلیل نیست؛ بلکه فهم منسجمتر شریعت از راه پیوند دادن اجزای آن با اهدافی است که در مجموعه تعالیم اسلامی دنبال میشود.
اندیشه مقاصدی چیست؟
الریسونی اندیشه مقاصدی را نوعی نگاه روشمند میداند که مقاصد شریعت را در فهم نصوص، احکام و مسائل زندگی حاضر میکند. چنین نگاهی میکوشد بپرسد یک حکم در چه چارچوبی قرار دارد، چه مصلحتی را دنبال میکند، از چه مفسدهای جلوگیری میکند و اجرای آن در شرایط واقعی چه پیامدی خواهد داشت. بنابراین، فکر مقاصدی تنها دانستن چند عنوان کلی مانند حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال نیست؛ بلکه توانایی تحلیل رابطه میان کلیات و جزئیات شریعت است.
قواعدی برای فهم منضبط شریعت
یکی از محورهای اصلی کتاب، معرفی قواعدی است که مانع استفاده سلیقهای از مفهوم مقاصد میشوند. نویسنده بر این نکته تأکید دارد که نسبتدادن یک مقصد به شریعت باید بر پایه دلیل و قرینه معتبر باشد. همچنین احکام شریعت از منظر او بیهدف و جدا از مصلحت نیستند؛ حتی اگر حکمت یک حکم برای همه افراد آشکار نباشد. این نگاه، خواننده را به جستوجوی پیوند میان حکم و غایت آن دعوت میکند، بدون آنکه مرزهای دانش اصول، زبان و دلالت نص نادیده گرفته شود.
در این چارچوب، مصالح و مفاسد نیز باید با یکدیگر سنجیده شوند. همه مصلحتها در یک سطح قرار ندارند و گاهی حفظ یک ضرورت مهمتر از دستیابی به منفعتی فرعی است. توجه به مراتب ضرورت، نیاز و کمال، به خواننده کمک میکند در تحلیل مسائل، میان امور اساسی و فرعی تفاوت بگذارد و از داوریهای شتابزده دور شود.
از فهم نظری تا کاربرد عملی
ارزش کتاب فقط در تعریف اصطلاحات نیست. نگاه مقاصدی میتواند در اجتهاد و پاسخگویی به مسائل جدید، فهم بهتر اختلافهای فقهی، تحلیل مسائل اجتماعی و تنظیم اولویتهای دعوت دینی به کار آید. یکی از نکات مهم این رویکرد، توجه به مآلات است؛ یعنی بررسی اینکه یک تصمیم یا فتوا در جهان واقعی به چه نتایجی میانجامد. گاهی ممکن است یک اقدام در ظاهر درست به نظر برسد، اما اجرای آن بدون توجه به شرایط و پیامدها به نتیجهای خلاف هدف اصلی شریعت منتهی شود.
کتاب از این جهت برای خواننده امروز اهمیت دارد که او را از دو افراط دور میکند: از یک سو نگاه کاملاً جزئی که هر مسئله را جدا از منظومه کلی شریعت میبیند، و از سوی دیگر استفاده بیضابطه از مصلحت که ممکن است به کنارگذاشتن نصوص و قواعد معتبر بینجامد. در اندیشه مقاصدی، آزادی تحلیل با مسئولیت علمی همراه است.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
- دانشجویان و پژوهشگران فقه، اصول فقه و مقاصد شریعت
- طلاب و مدرسان علوم اسلامی
- علاقهمندان به روش فهم مسائل جدید از منظر اسلامی
- فعالان حوزه دعوت و مطالعات اندیشه اسلامی
- خوانندگانی که به رابطه میان حکم شرعی، مصلحت و واقعیت اجتماعی علاقه دارند
«اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی)» را میتوان متنی مقدماتی اما جدی برای ورود به قلمرو مقاصد شریعت دانست؛ متنی که بهجای ارائه مجموعهای پراکنده از اصطلاحات، خواننده را با منطق کلی این رویکرد آشنا میکند. مطالعه آن برای کسانی مفید است که میخواهند فهمی منظمتر از غایات احکام، سنجش مصالح و نقش مقاصد در اجتهاد و زندگی عملی به دست آورند.
برای آشنایی بیشتر با کتابهای مرتبط، صفحه فکر و اندیشه را نیز میتوانید بررسی کنید.
پرسشهای متداول درباره اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی)
کتاب «اندیشه هدف محور (فکر مقاصدی)» درباره چیست؟
این کتاب به تعریف اندیشه مقاصدی، قواعد لازم برای فهم مقاصد شریعت و فواید آن در فهم احکام، اجتهاد و تحلیل مسائل علمی و عملی میپردازد.
نویسنده کتاب اندیشه هدف محور کیست؟
نویسنده کتاب دکتر احمد الریسونی، پژوهشگر و نویسنده شناختهشده حوزه مقاصد شریعت است.
آیا این کتاب برای مطالعه مقدماتی مقاصد شریعت مناسب است؟
بله. کتاب با حجم فشرده، مفاهیم اصلی و قواعد بنیادین اندیشه مقاصدی را توضیح میدهد و میتواند مدخلی مناسب برای مطالعه گستردهتر در این حوزه باشد.
مترجم فارسی کتاب چه کسی است؟
ترجمه فارسی این نسخه را دلیر عباسی انجام داده است و کتاب توسط نشر احسان منتشر شده است.
این کتاب با اصول فقه چه ارتباطی دارد؟
کتاب با توضیح رابطه میان نص، علت، مصلحت، مفسده و غایت حکم، به مباحثی نزدیک میشود که در اصول فقه و اجتهاد مقاصدی اهمیت دارند.