
رسانه و الحاد
نویسنده: احمد حسن
مترجم: خداداد مطاعی پور
ناشر: ریشه
دستهبندی: رد شبهات
عنوان اصلی: الميديا و الإلحاد: السينما و اللاوعي، الخطاب الشعبي للإلحاد
101 صفحه
کتاب «رسانه و الحاد» نوشته احمد حسن و با ترجمه خداداد مطاعی پور، به بررسی شیوههایی میپردازد که برخی ایدههای الحادی و بیدینی از مسیر فیلمها، سریالها، انیمیشنها و شبکههای اجتماعی به مخاطب منتقل میشوند. نویسنده نشان میدهد که رسانه همیشه با استدلال مستقیم اثر نمیگذارد؛ گاهی تصویر، داستان، شخصیتپردازی، تکرار و تحریک عاطفه، پیشفرضهایی درباره خدا، دین، اخلاق و معنای زندگی ایجاد میکنند. این اثر مفهوم «الحاد عامهپسند» را توضیح میدهد و با اشاره به مغالطهها و پیامهای پنهان در محصولات رسانهای، خواننده را به تماشای فعال و نقادانه دعوت میکند. کتاب برای جوانان، والدین، مربیان و علاقهمندان به نقد فرهنگی و پاسخگویی به شبهات اعتقادی خواندنی است.
۲۹۹٬۸۶۰ تومان · موجود
رسانه فقط وسیلهای برای انتقال خبر یا سرگرمی نیست؛ فیلم، سریال، انیمیشن و شبکههای اجتماعی میتوانند بهتدریج نگاه مخاطب را درباره انسان، اخلاق، دین، آزادی، خوشبختی و معنای زندگی شکل دهند. کتاب رسانه و الحاد نوشته احمد حسن، با ترجمه خداداد مطاعی پور، از همین زاویه به رابطه میان رسانه و گسترش برخی برداشتهای الحادی نگاه میکند.
الحاد چگونه از مسیر سرگرمی منتقل میشود؟
محور اصلی کتاب این است که همه پیامهای فکری در قالب بحث و استدلال صریح عرضه نمیشوند. گاهی یک فیلم یا مجموعه تلویزیونی، بدون آنکه مستقیماً درباره رد خدا یا دین سخن بگوید، جهانی را به تصویر میکشد که در آن زندگی بیمعنا، اخلاق نسبی، لذتجویی یا بینیازی از امر قدسی طبیعی و جذاب جلوه میکند. تکرار چنین الگوهایی میتواند بر ذهن مخاطب اثر بگذارد؛ بهویژه زمانی که پیام از طریق شخصیت محبوب، داستان هیجانانگیز یا تصویرپردازی تأثیرگذار منتقل شود.
نویسنده برای این نوع اثرگذاری از تعبیر «الحاد عامهپسند» یا «الحاد آماتور» استفاده میکند؛ یعنی پیامهایی که الزاماً در یک مناظره فلسفی مطرح نمیشوند، بلکه از راه تصویر، کلمه، موسیقی، عاطفه و روایت به مخاطب میرسند. در این فرایند، مخاطب ممکن است پیش از آنکه با استدلال روبهرو شود، از نظر عاطفی با یک نگاه خاص همراه شده باشد.
نگاهی نقادانه به فیلم، سریال و انیمیشن
کتاب نمونههایی از رسانههای تصویری و ارتباطی را در کانون توجه قرار میدهد و از خواننده میخواهد هنگام تماشا تنها به داستان ظاهری اکتفا نکند. نوع شخصیتپردازی، جایگاه دینداران، شیوه نمایش خدا و جهان، تعریف موفقیت، تصویر آینده انسان و حتی شوخیهای بهظاهر ساده، همگی میتوانند حامل معنا باشند.
از محورهای مطرحشده در منابع مرتبط با کتاب، میتوان به نمایش زندگی بهصورت عبث، بهرهگیری افراطی از خیال علمی برای کمرنگکردن قدرت خالق، بازنمایی غیرمستقیم خدا، استفاده از برخی برداشتهای تکاملی بهعنوان گذرگاهی برای الحاد و نسبتدادن ویژگیهای انسانی بهاشاره کرد. همچنین نقش عریانی، شهوت و عادیسازی رفتارهای ناسازگار با ارزشهای دینی در اثرگذاری رسانهای مورد توجه قرار میگیرد.
اهمیت تفکر نقاد و سواد رسانهای
ارزش کتاب در این است که مخاطب را به حذف شتابزده همه محصولات رسانهای دعوت نمیکند، بلکه بر ضرورت فهم سازوکار اثرگذاری و تقویت قدرت تحلیل تأکید دارد. خواننده میآموزد که میان یک ادعا، یک تصویر جذاب و یک استدلال معتبر تفاوت بگذارد و از خود بپرسد: این اثر چه چیزی را طبیعی نشان میدهد؟ چه چیزی را پنهان میکند؟ قهرمان داستان بر چه اساسی درست یا نادرست معرفی میشود؟ و احساسات مخاطب چگونه برای پذیرش یک نتیجه فکری به کار گرفته شدهاند؟
شناخت مغالطهها نیز بخش مهمی از این رویکرد است. وقتی یک فیلم یا محتوای رسانهای دین را از طریق رفتار یک شخصیت ناکارآمد رد میکند، یا علم و فناوری را جایگزین پاسخ به همه پرسشهای غایی انسان نشان میدهد، مخاطب باید بتواند فاصله میان روایت و استدلال را تشخیص دهد.
کتابی برای خانواده، جوانان و مربیان
موضوع کتاب تنها به مخاطب بزرگسال محدود نمیشود. کودکان و نوجوانان بخش مهمی از زمان خود را با انیمیشن، بازی، ویدئو و شبکههای اجتماعی میگذرانند و بسیاری از پیامها را پیش از شکلگیری توان تحلیل کامل دریافت میکنند. از این رو، کتاب برای والدین و مربیانی که میخواهند درباره محتوای مصرفی فرزندان گفتوگویی آگاهانه داشته باشند نیز سودمند است.
- جوانانی که به نقد الحاد و شبهات فکری علاقه دارند؛
- والدین و مربیان دغدغهمند درباره محتوای رسانهای کودکان و نوجوانان؛
- فعالان فرهنگی و دعوتگرانی که با پرسشهای فکری جدید روبهرو هستند؛
- خوانندگانی که میخواهند فیلم و سریال را با نگاه تحلیلیتری ببینند.
«رسانه و الحاد» کتابی کوتاه و متمرکز است که موضوع الحاد را از زاویهای متفاوت پی میگیرد: نه فقط آنچه در کتابها و مناظرهها گفته میشود، بلکه آنچه از قاب تصویر، داستان و سرگرمی وارد ذهن و احساس مخاطب میگردد. مطالعه آن میتواند آغاز مناسبی برای گفتوگو درباره سواد رسانهای، تربیت فکری و شیوه مواجهه آگاهانه با پیامهای پنهان در محصولات فرهنگی باشد.
پرسشهای متداول درباره رسانه و الحاد
کتاب رسانه و الحاد درباره چیست؟
این کتاب نقش فیلمها، سریالها، انیمیشنها و شبکههای اجتماعی را در انتقال غیرمستقیم برخی ایدههای الحادی و بیدینی بررسی میکند.
آیا کتاب رسانه و الحاد فقط درباره سینماست؟
تمرکز اصلی کتاب بر رسانههای تصویری است، اما شبکههای اجتماعی و دیگر قالبهای ارتباطی نیز در بحث اثرگذاری رسانهای مورد توجه قرار میگیرند.
منظور از الحاد عامهپسند در کتاب چیست؟
منظور، انتقال پیامهای الحادی از راه تصویر، داستان، عاطفه و تکرار است؛ بدون آنکه الزاماً بحثی فلسفی یا مناظرهای مستقیم شکل بگیرد.
کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
جوانان، والدین، مربیان، فعالان فرهنگی و همه کسانی که به نقد رسانه، سواد رسانهای و پاسخگویی به شبهات اعتقادی علاقه دارند.
آیا کتاب درباره تأثیر رسانه بر کودکان و نوجوانان هم صحبت میکند؟
بله. اهمیت مراقبت تربیتی، تقویت نگاه نقادانه و توجه به پیامهای پنهان در انیمیشنها و دیگر محتوای رسانهای کودکان از محورهای مرتبط با کتاب است.