
ساختن اندیشه «مفهوم، سطوح و نقشه های آن»
نویسنده: دکتر فتحی حسن ملکاوی
مترجم: عبدالرحمن سلیم
ناشر: احسان
دستهبندی: فکر و اندیشه
عنوان اصلی: البناء الفكري: مفهومه و مستوياته و خرائطه
شابک: 9786223261053
130 صفحه
کتاب «ساختن اندیشه «مفهوم، سطوح و نقشه های آن»» نوشته دکتر فتحی حسن ملکاوی و ترجمه عبدالرحمن سلیم، درآمدی منظم به فرایند شکلگیری اندیشه در فرد و جامعه است. نویسنده توضیح میدهد که فکر مجموعهای آماده و ثابت نیست؛ بلکه انسان آن را از راه آموختن، تجربهکردن، سنجیدن و پیوند دادن مفاهیم میسازد. کتاب از جایگاه فکر در منابع اسلامی آغاز میکند و سپس به سطوح ساخت اندیشه، ساختار فکری جامعه و امت، نقش زبان، نقشههای فکری و مراکز تولید دانش و ایده میپردازد. این اثر برای دانشجویان و علاقهمندان به اندیشه اسلامی، تربیت، فرهنگ و اصلاح معرفتی مناسب است و خواننده را به پرسشگری، بازاندیشی و ساختن نگاهی منسجمتر به مسائل فردی و اجتماعی دعوت میکند.
۵۶۴٬۰۰۰ تومان · موجود
کتاب ساختن اندیشه «مفهوم، سطوح و نقشه های آن» تلاشی است برای روشنکردن یکی از بنیادیترین فعالیتهای انسان: چگونه فکر میکنیم، باورها و مفاهیم ما چگونه شکل میگیرند و چه عواملی ساخت فکری فرد و جامعه را سامان میدهند. فتحی حسن ملکاوی در این اثر، اندیشه را چیزی آماده و یکباره منتقلشدنی نمیداند؛ انسان باید آن را مرحلهبهمرحله بسازد، میان دانستهها ارتباط برقرار کند، تجربه و میراث را بسنجد و از سطح دریافتهای پراکنده به فهمی منسجمتر برسد.
اندیشه چگونه ساخته میشود؟
کتاب از خود مفهوم فکر آغاز میکند و میان فکر، تفکر، تدبر و دیگر فرایندهای ذهنی پیوند برقرار میسازد. از نگاه نویسنده، ساخت فکری فقط انباشتن اطلاعات نیست؛ بلکه به شکلگیری مفاهیم، باورها، معیارها و تصویری کلی از انسان، جهان و زندگی مربوط میشود. به همین دلیل، تربیت فکری با حفظکردن مطالب تفاوت دارد و به پرورش توان فهم، مقایسه، پرسشگری و داوری نیازمند است.
منابع و سطوح ساخت فکری
ملکاوی در بررسی منابع اندیشه، به اصول و منابع اسلامی، میراث علمی و فرهنگی و تجربه معاصر توجه میکند. مسئله اصلی آن است که این منابع چگونه به شناختی زنده و قابل استفاده تبدیل شوند. کتاب همچنین روند رشد اندیشه را در سطوح مختلف دنبال میکند؛ از دریافتهای ابتدایی و شناختهای محدود تا شکلگیری نگاه جامعتر و توان تحلیل مسائل پیچیده.
این نگاه به خواننده کمک میکند تفاوت میان دانستن یک مطلب و داشتن ساخت فکری را ببیند. ممکن است فرد اطلاعات فراوانی داشته باشد، اما میان آنها ارتباط روشن برقرار نکرده باشد. ساخت فکری زمانی قوام میگیرد که دانستهها درون یک نظام مفهومی و ارزشی معنا پیدا کنند.
از فرد تا جامعه و امت
کتاب ساخت فکری را به زندگی فردی محدود نمیکند. خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانه، نهادهای دینی، مراکز پژوهشی و فضای عمومی همگی در شکلگیری ذهنیت جامعه اثر میگذارند. از این منظر، اصلاح فکری تنها با توصیههای فردی تحقق نمییابد؛ بلکه به نهادها، برنامههای آموزشی، تولید دانش و محیطی نیاز دارد که اندیشهورزی را تقویت کند.
در بحث ساختار فکری جامعه و امت، پرسشهایی مانند این مطرح میشود که چه باورها و مفاهیمی رفتار جمعی را هدایت میکنند، چگونه یک جامعه درباره مسائل خود میاندیشد و چرا برخی الگوهای فکری توان ایجاد تحول دارند، در حالی که برخی دیگر به رکود و پراکندگی میانجامند.
نقشههای فکری و نقش زبان
یکی از محورهای مهم کتاب، توجه به نقشههای ساختوساز فکری است. نقشه فکری به خواننده کمک میکند عناصر یک مسئله، ارتباط میان مفاهیم و مسیر شکلگیری یک دیدگاه را بهتر ببیند. این رویکرد برای مطالعه، آموزش، پژوهش و تحلیل مسائل فرهنگی و اجتماعی سودمند است.
زبان نیز در این میان فقط وسیله انتقال اندیشه نیست. واژهها به فهم ما از واقعیت شکل میدهند و گاهی تفاوتهای زبانی باعث میشوند یک مفهوم در دو سنت علمی یا فرهنگی دقیقاً معنای یکسانی نداشته باشد. بنابراین، دقت در واژهها و توجه به بار معنایی آنها بخشی از تربیت فکری به شمار میرود.
مراکز تولید فکر و ایده
کتاب در ادامه به مراکز تولید فکر، آزمایشگاههای ایدهسازی و برخی مراکز تحقیقاتی جهان توجه میکند. هدف این بخش، نشاندادن این واقعیت است که اندیشه فقط در ذهن افراد شکل نمیگیرد؛ دانشگاهها، پژوهشگاهها، حلقههای علمی و نهادهای فرهنگی نیز در تولید، آزمون و انتشار ایدهها نقش دارند.
این بخش برای فعالان فرهنگی، مربیان، دانشجویان و پژوهشگران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا آنها را متوجه ضرورت ایجاد محیطهای گفتوگو، مطالعه منظم، کار گروهی و ارزیابی ایدهها میکند.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
- دانشجویان علوم انسانی، تعلیم و تربیت و مطالعات اسلامی
- علاقهمندان به اندیشه اسلامی معاصر و اصلاح معرفتی
- معلمان، مربیان و فعالان فرهنگی
- افرادی که میخواهند روش شکلگیری باورها و دیدگاههای خود را بهتر بشناسند
- خوانندگانی که به رابطه میان دین، دانش، زبان و جامعه علاقه دارند
«ساختن اندیشه «مفهوم، سطوح و نقشه های آن»» بیش از آنکه مجموعهای از پاسخهای نهایی باشد، خواننده را به دیدن مسیر شکلگیری پرسشها و پاسخها دعوت میکند. ارزش کتاب در همین نگاه فرایندی است: اندیشه باید ساخته، آزموده، اصلاح و در زندگی فردی و اجتماعی به کار گرفته شود.
برای آشنایی بیشتر با کتابهای مرتبط،فکر و اندیشه و منظومه ی ارزش های مقاصدی و بازتاب های تربیتی آن را نیز میتوانید بررسی کنید.
پرسشهای متداول درباره ساختن اندیشه «مفهوم، سطوح و نقشه های آن»
کتاب ساختن اندیشه درباره چیست؟
کتاب درباره مفهوم فکر، فرایند شکلگیری اندیشه، سطوح ساخت فکری، نقش زبان و منابع دینی و فرهنگی و تأثیر نهادهای آموزشی و پژوهشی بر اندیشه فرد و جامعه است.
نویسنده کتاب ساختن اندیشه کیست؟
نویسنده کتاب فتحی حسن ملکاوی، پژوهشگر و استاد حوزه تعلیم و تربیت، فلسفه علم و اندیشه اسلامی است.
کتاب ساختن اندیشه برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای دانشجویان علوم انسانی و مطالعات اسلامی، معلمان و مربیان، فعالان فرهنگی و علاقهمندان به اندیشه اسلامی و تربیت فکری مناسب است.
آیا این کتاب ترجمه است؟
بله. اثر فارسی ترجمهای از کتاب عربی «البناء الفكري: مفهومه ومستوياته وخرائطه» نوشته فتحی حسن ملکاوی است و عبدالرحمن سلیم آن را ترجمه کرده است.
مهمترین موضوعات کتاب کداماند؟
جایگاه فکر در منابع اسلامی، ساخت اندیشه و سطوح آن، ساختار فکری جامعه و امت، نقشههای فکری، رابطه اندیشه و زبان و مراکز تولید فکر از محورهای اصلی کتاب هستند.