
مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی
نویسنده: محسن عبدالحمید
مترجم: دکتر جلال جلالی زاده
ناشر: احسان
دستهبندی: سیاسی و اجتماعی، اسلام، فکر و اندیشه
عنوان اصلی: حق المعارضة السیاسیة في المجتمع الإسلامي
شابک: 9789647573073
54 صفحه
کتاب «مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی» نوشته محسن عبدالحمید، بحثی فشرده درباره جایگاه اختلاف نظر، نقد قدرت و مخالفت سیاسی در اندیشه اسلامی است. نویسنده میکوشد نشان دهد مخالفت با حاکم یا تصمیم سیاسی، صرفاً به معنای تقابل و برهمزدن نظم اجتماعی نیست؛ بلکه میتواند در چارچوب مسئولیت اخلاقی، شورا، امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح جامعه معنا پیدا کند. اثر، مرز میان اعتراض حقطلبانه و مخالفت آسیبزا را با توجه به مصلحت عمومی، حفظ وحدت جامعه و رعایت اصول اخلاقی بررسی میکند. این ترجمه برای دانشجویان علوم سیاسی، طلاب، پژوهشگران اندیشه اسلامی و خوانندگانی مناسب است که میخواهند در زمانی کوتاه با یکی از مسائل مهم فقه سیاسی و رابطه جامعه با قدرت آشنا شوند.
۱۴۱٬۰۰۰ تومان · ناموجود
کتاب مخالفت سیاسی در جامعه اسلام ی نوشته محسن عبدالحمید و ترجمه دکتر جلال جلالیزاده، به یکی از پرسشهای مهم در اندیشه سیاسی اسلامی میپردازد: آیا جامعه دینی میتواند پذیرای اختلاف نظر، نقد حاکم و مخالفت سیاسی باشد و اگر پاسخ مثبت است، این مخالفت چه حدود و مبنایی دارد؟
موضوع کتاب با معنای امروزی «اپوزیسیون» یکسان فرض نمیشود. نویسنده تلاش میکند مفهوم مخالفت را در بستر مفاهیمی مانند شورا، مسئولیت اجتماعی، امر به معروف و نهی از منکر، مصلحت عمومی و حفظ انسجام جامعه بررسی کند. از این منظر، مخالفت سیاسی تنها رقابت برای دستیابی به قدرت نیست؛ بلکه میتواند وسیلهای برای تذکر، اصلاح تصمیمها، جلوگیری از خودکامگی و دفاع از حق باشد.
اختلاف نظر؛ تهدید یا امکان اصلاح؟
یکی از پایههای بحث کتاب، توجه به این نکته است که اختلاف دیدگاه در زندگی اجتماعی امری طبیعی است. جامعه اسلامی نیز الزاماً جامعهای با یک رأی و یک برداشت سیاسی نیست. مسئله اصلی آن است که اختلاف چگونه بیان شود، بر چه مبنایی قرار گیرد و چه پیامدی برای عدالت و آرامش عمومی داشته باشد. بنابراین، کتاب میان اختلاف نظر مسئولانه و مخالفتی که از روی لجاجت، منفعتطلبی یا آسیبرسانی به جامعه شکل میگیرد، تمایز میگذارد.
رابطه جامعه و قدرت سیاسی
در نگاه مطرحشده در این اثر، حکومت از نقد و پرسش مردم مصون نیست. افراد و گروههای اجتماعی میتوانند درباره تصمیمهای حاکم پرسش کنند، خطاها را یادآور شوند و خواهان اصلاح باشند. این نقش اجتماعی، به معنای نفی مسئولیت حکومت یا دعوت به بینظمی نیست؛ بلکه بر پاسخگویی، رعایت حق و توجه به خیر عمومی تأکید دارد.
کتاب همچنین نشان میدهد که مخالفت سیاسی در سنت اسلامی را نباید فقط در قالب احزاب رسمی و ساختارهای مدرن جستوجو کرد. تذکر اخلاقی، مشورت، اعتراض به تصمیم نادرست و دفاع از حقوق مردم نیز میتواند صورتهایی از مشارکت و نظارت اجتماعی باشد؛ البته به شرط آنکه با دروغ، تعدی، خشونت بیضابطه و تخریب منافع عمومی آمیخته نشود.
حدود اخلاقی و اجتماعی مخالفت
مخالفت در این چارچوب حقی بدون قید و شرط نیست. حق اعتراض با مسئولیت همراه است و باید در مسیر حقطلبی، اصلاح و جلوگیری از آسیب به مردم قرار گیرد. از همین رو، معیارهایی مانند صداقت، رعایت حرمت انسانها، پرهیز از فتنهانگیزی، توجه به پیامدهای اجتماعی و پاسداری از مصالح عمومی در ارزیابی مخالفت اهمیت پیدا میکنند.
این بخش از بحث برای خواننده امروز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا مرز میان نقد سازنده، رقابت سیاسی، اعتراض مدنی و رفتارهایی که به فروپاشی اعتماد اجتماعی میانجامند، همیشه روشن نیست. کتاب با قرار دادن مسئله مخالفت در زمینه اخلاق و مسئولیت عمومی، آن را از یک کشمکش صرفاً قدرتمحور جدا میکند.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
- دانشجویان علوم سیاسی، جامعهشناسی و اندیشه اسلامی؛
- طلاب و علاقهمندان به فقه سیاسی و مباحث حکومت در اسلام؛
- پژوهشگرانی که درباره شورا، آزادی سیاسی و نقد قدرت مطالعه میکنند؛
- فعالان فرهنگی و اجتماعی علاقهمند به مسئولیت شهروندی در جامعه دینی؛
- خوانندگانی که به دنبال مطالعهای کوتاه و متمرکز درباره نسبت دین، سیاست و مخالفت هستند.
حجم فشرده کتاب، آن را به نقطه شروعی مناسب برای ورود به بحث حق مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی تبدیل میکند. خواننده در این اثر با پرسشهایی بنیادین روبهرو میشود: آیا اطاعت سیاسی به معنای چشمپوشی از خطاهای حکومت است؟ چه تفاوتی میان نصیحت، نقد و معارضه وجود دارد؟ آیا حفظ وحدت جامعه میتواند هر نوع مخالفتی را ممنوع کند؟ و چگونه میتوان میان اصلاح سیاسی و جلوگیری از آشوب تعادل برقرار کرد؟
«مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی» برای کسانی ارزشمند است که میخواهند بهجای نگاه دوگانه و سادهانگارانه به اطاعت یا شورش، طیف گستردهتری از رابطه جامعه با قدرت را بشناسند؛ رابطهای که در آن حق، اخلاق، شورا، نقد و مصلحت عمومی در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
پرسشهای متداول درباره مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی
کتاب مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی درباره چیست؟
این کتاب جایگاه اختلاف نظر، نقد حاکم و مخالفت سیاسی را در اندیشه اسلامی بررسی میکند و حدود اخلاقی و اجتماعی آن را با توجه به شورا، امر به معروف و مصلحت عمومی توضیح میدهد.
نویسنده کتاب مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی کیست؟
نویسنده کتاب محسن عبدالحمید است؛ نویسنده و استاد حوزه اندیشه اسلامی و مسائل فکری و اجتماعی معاصر.
مترجم کتاب مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی چه کسی است؟
این نسخه با ترجمه دکتر جلال جلالیزاده منتشر شده است.
آیا کتاب درباره احزاب سیاسی معاصر است؟
موضوع اصلی کتاب بررسی مبانی و حدود مخالفت سیاسی در جامعه اسلامی است. مفهوم احزاب و اپوزیسیون معاصر در نسبت با مفاهیمی مانند شورا، نقد قدرت و مسئولیت اجتماعی قابل فهم است، اما اثر را نباید صرفاً کتابی درباره ساختار احزاب مدرن دانست.