
گوهر کلام (گفت و گوی دانش آموز و آموزگار)
نویسنده: ابوحنیفه نعمان بن ثابت
مترجم: محمد عمر مبارز
ناشر: احسان
عنوان اصلی: العالم و المتعلم؛ روایة أبي مقاتل عن أبي حنیفة رضي الله عنهما
شابک: 9786223264399
79 صفحه
«گوهر کلام (گفت و گوی دانش آموز و آموزگار)» ترجمهای از رساله کلاسیک «العالم والمتعلم» است؛ اثری که با روایت ابومقاتل از ابوحنیفه نعمان بن ثابت رحمه الله شناخته میشود. کتاب در قالب گفتوگویی میان یک متعلم و آموزگار پیش میرود و از پرسشهای آموزشی برای طرح مباحثی مانند ارزش علم، پیوند دانش و عمل، ایمان، شناخت خداوند و اصول اعتقادی بهره میگیرد. امتیاز این رساله در آن است که مسائل مهم را در قالب پاسخهای پیوسته و قابل دنبالکردن مطرح میکند، نه در قالب بحثی دشوار و اصطلاحمحور. این ترجمه برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند با متنی کوتاه از میراث اعتقادی منسوب به ابوحنیفه آشنا شوند و درباره روش درست یادگیری، پرسشگری و تبدیل علم به رفتار تأمل کنند.
۴۲۳٬۰۰۰ تومان · موجود
«گوهر کلام (گفت و گوی دانش آموز و آموزگار)» ترجمه فارسی رسالهای شناختهشده با عنوان عربی «العالم والمتعلم» است؛ متنی که در منابع کلاسیک با عبارت «روایت ابومقاتل از ابوحنیفه» معرفی میشود. کتاب از طریق گفتوگوی یک دانشآموز با آموزگار، مسیر آموزش را از پرسش آغاز میکند و خواننده را با مجموعهای از مباحث علمی و اعتقادی همراه میسازد.
آموزش از مسیر پرسش و پاسخ
ساختار اصلی کتاب بر گفتوگو استوار است. متعلم پرسش میکند و عالم پاسخ میدهد؛ بنابراین خواننده تنها با مجموعهای از گزارههای پراکنده روبهرو نیست، بلکه با روندی آموزشی مواجه میشود که در آن هر پاسخ زمینهای برای فهم پرسش بعدی فراهم میکند. این قالب، بهویژه برای کسانی که با متون قدیمی اعتقادی ارتباط دشوارتری دارند، امکان دنبالکردن بحث را آسانتر میکند.
در این شیوه، پرسشکردن نشانه ناآگاهیِ مذموم نیست؛ بلکه راهی برای رسیدن به فهم روشنتر است. متعلم با طرح مسئله، ابهامهای ذهنی خود را آشکار میکند و عالم با توضیح و استدلال، او را به سوی درک منظمتر موضوع هدایت میکند. از این منظر، کتاب فقط درباره پاسخهای اعتقادی نیست؛ درباره چگونگی آموختن نیز سخن میگوید.
از ارزش علم تا مسئولیت عمل
یکی از محورهای مهم رساله، پیوند میان علم و عمل است. دانش در این نگاه، هدفی صرفاً ذهنی یا وسیلهای برای برتری در بحث نیست. علم زمانی ارزش تربیتی خود را نشان میدهد که به اصلاح نگرش، رفتار و انتخابهای انسان منجر شود. این موضوع کتاب را از یک متن صرفاً نظری جدا میکند و آن را به بحثی درباره مسئولیت اخلاقیِ دانستن نزدیک میسازد.
خواننده در خلال گفتوگو با این پرسش روبهرو میشود که چه دانشی واقعاً سودمند است، چگونه باید آموخت و چرا فهم درست باید با رفتار درست همراه شود. چنین نگاهی برای طلبه، دانشجو، معلم و هر خوانندهای که آموزش دینی را بخشی از تربیت انسان میداند، قابل توجه است.
محورهای اعتقادی کتاب
بخش مهمی از گفتوگو به مسائل ایمان و شناخت خداوند مربوط است. پاسخها تلاش میکنند مفاهیم اعتقادی را در قالب توضیح و استدلال عرضه کنند و ذهن متعلم را از پرسشهای ابتدایی به سوی فهم منسجمتر هدایت نمایند. موضوعاتی مانند توحید، ایمان، صفات الهی و نسبت علم با باور دینی در فضای کلی اثر جای میگیرند.
- جایگاه علم در زندگی دینی
- رابطه میان دانستن و عملکردن
- روش طرح پرسشهای اعتقادی
- شناخت خداوند و مباحث مربوط به ایمان
- نقش آموزگار در هدایت فکری متعلم
- اهمیت فهم تدریجی و استدلالی مسائل دینی
جایگاه اثر در میراث منسوب به ابوحنیفه
این رساله در سنت کتابشناختی اسلامی با نام ابوحنیفه نعمان بن ثابت رحمه الله پیوند خورده است؛ بااینحال، عبارت «روایت ابومقاتل از ابوحنیفه» نیز بخشی از هویت شناختهشده اثر است. درباره میزان انتساب مستقیم متن به ابوحنیفه و نقش ابومقاتل حفص بن سلم سمرقندی در تدوین یا انتقال آن، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. ازاینرو، کتاب را بهتر است به عنوان متنی از میراث اعتقادی منسوب به ابوحنیفه و روایتشده از سوی ابومقاتل مطالعه کرد.
این نکته از ارزش تاریخی و آموزشی اثر نمیکاهد؛ بلکه به خواننده کمک میکند با دقت بیشتری جایگاه متن را در میان رسالههای کلاسیک بشناسد. کتاب برای کسانی که به تاریخ شکلگیری مباحث اعتقادی، میراث حنفی و روش آموزش در دورههای نخست اسلامی علاقه دارند، دریچهای فشرده و قابل تأمل فراهم میکند.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
- علاقهمندان به آثار اعتقادی و میراث فکری اهل سنت
- طلاب و دانشجویان مطالعات اسلامی
- مربیان و معلمانی که به آموزش گفتوگومحور علاقه دارند
- خوانندگانی که به دنبال متنی کوتاه برای آشنایی با دیدگاههای اعتقادی منسوب به ابوحنیفه هستند
- پژوهشگرانی که درباره انتقال و روایت آثار کلامی نخستین مطالعه میکنند
«گوهر کلام» به دلیل حجم کم، برای مطالعهای کوتاه و متمرکز مناسب است؛ اما پرسشهایی که مطرح میکند، دامنهای فراتر از یک مطالعه سریع دارند. کتاب خواننده را به فکرکردن درباره معنای علم، مسئولیت متعلم، نقش استاد و نسبت ایمان با عمل دعوت میکند و از همین جهت میتواند نقطه آغاز مناسبی برای آشنایی با یکی از متون مهم منسوب به ابوحنیفه باشد.
برای آشنایی بیشتر با کتابهای مرتبط، صفحه رد شبهات را نیز میتوانید بررسی کنید.
پرسشهای متداول درباره گوهر کلام (گفت و گوی دانش آموز و آموزگار)
کتاب گوهر کلام درباره چیست؟
این کتاب ترجمه رساله «العالم والمتعلم» است و در قالب گفتوگوی دانشآموز و آموزگار، درباره ارزش علم، رابطه دانش و عمل، ایمان و مباحث اعتقادی بحث میکند.
عنوان اصلی گوهر کلام چیست؟
عنوان اصلی اثر «العالم والمتعلم؛ روایة أبي مقاتل عن أبي حنیفة» است.
آیا این کتاب مستقیماً نوشته ابوحنیفه است؟
اثر در منابع با نام ابوحنیفه شناخته میشود، اما عبارت «روایت ابومقاتل از ابوحنیفه» نیز در عنوان آن آمده و درباره نقش ابومقاتل در تدوین یا انتقال متن دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.
کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
برای علاقهمندان به عقیده، میراث حنفی، تاریخ اندیشه اسلامی، آداب طلب علم و آموزش دینی گفتوگومحور مناسب است.